Przebieg badania NIPT

Przebieg nieinwazyjnego badania prenatalnego NIPT

Badania NIPT są badaniami niewymagającymi formalnie skierowania od specjalisty. Ogólnie badanie, niezależnie od producenta testu, przebiega wg następującego schematu.

Wybór/dobór rodzaju testu NIPT

Na podstawie danych na naszym portalu czy też stronach producentów NIPT, można przedyskutować możliwe opcje z ginekologiem prowadzącym ciążę, który o ile to możliwe powinien pomóc dobrać rodzaj testu, szczególnie jeśli u ciężarnej istnieją czynniki mogące zakłócić prawidłowy wynik (patrz przeciwwskazania). Wybór testu NIPT ostatecznie należy do ciężarnej.

Dostępność badania i czas oczekiwania na wynik

Miejsce pobrania materiału do badania, zależy od tego czy dany gabinet ginekologiczny oferuje współpracę w tym zakresie z danym producentem testu NIPT. Na naszej stronie znajdziesz listę placówek współpracujących wykonujących dany test NIPT. Czas oczekiwania na wynik to około 2 tygodnie.

Pobranie materiału do badania NIPT

Materiałem do badania jest krew obwodowa pacjentki, pobrana z żyły w tzw. zgięciu łokciowym. Ilość pobranej krwi zależy od typu testu, ale zazwyczaj nie przekracza 20 ml, co jest nieznacznie więcej niż 1 duża łyżka stołowa i jest całkowicie bezpieczne dla ciężarnej, jak i rozwijającego się płodu.

Do badania nie trzeba się przygotowywać w jakiś szczególny sposób, podobnie jak w przypadku innych testów genetycznych, nie trzeba być na czczo. Wskazane jest utrzymanie dobrego nawodnienia organizmu, co jest i tak koniecznością w trakcie trwania ciąży, aby ułatwić pobranie wymaganej próbki krwi.

Pobrana krew jest wysyłana do laboratorium w Polsce lub poza granicami kraju, w zależności od wykonywanego testu.

Analiza genetyczna

Co to jest wolne DNA płodowe (cffDNA)?

Krew ciężarnej (a dokładniej osocze) zawiera mieszaninę wolnego DNA pochodzenia matczynego i ‘płodowego’. W trakcie tworzenia się zarodka część jego komórek tworzy tzw. trofoblast – warstwę zewnętrznych komórek błony płodowej (kosmówki), która łącząc się z komórkami błony śluzowej macicy, tworzy łożysko. Część komórek łożyska, w trakcie jego dalszego rozwoju podlega fizjologicznemu procesowi programowalnej śmierci komórek (tzw. apoptozy), a wraz z nim  wolne DNA płodowego uwalniane jest do krwiobiegu matki. Łożysko, dzięki swojej budowie, zapewnia odpowiednią powierzchnię wymiany oraz zapewnia aktywny transport związków wielkocząsteczkowych, w tym cffDNA do naczyń krwionośnych ciężarnej.

Proporcja między ilością wolnego pozakomórkowego DNA (cfDNA) pochodzącego od płodu a tym od matki, nazywana jest frakcją płodową. Jest to bardzo istotny współczynnik, gdyż poniżej pewnego poziomu frakcji płodowej, nie jest możliwe przeprowadzenie testu NIPT. Każdy z testów NIPT ma specyficzne wymaganie dotyczące minimalnej frakcji płodowej.

Metodologia badania

Jest to jeden z etapów, na którym występują różnice metodologiczne między producentami testów NIPT. Różnice w głównej mierze dotyczą stosowanej platformy sekwencjonowania, zależnej od dostawcy technologii, tj. inżynierii oraz stosowanych odczynników. 
Sekwencjonowanie to proces, który polega na odczytywaniu sekwencji, tzn. z jakich kolejnych nukleotydów składa się dany odcinek DNA.

cfDNA zarówno pochodzenia matczynego, jak i płodowego, składa się z krótkich odcinków (150-200 par zasad), które są izolowane z osocza krwi ciężarnej.

Producenci testów NIPT wykorzystują swoiste rodzaje używanych technologii sekwencjonowania dostarczonych przez specjalistyczne laboratoria:

• Sekwencjonowanie NGS (ang. next generation sequencing), spotykana również nazwa MPSS (ang. massive parallel shotgun sequencing), masowe sekwencjonowanie równoległe typu ‘shotgun’.

W procesie sekwencjonowanie nowej generacji (ang. NGS), pierwsze 36 par zasad cfDNA zostaje poddane sekwencjonowaniu, a następnie, gdy ich sekwencja kolejnych nukleotydów jest znana – jest ona porównywana z bazą zawierającą kompletną sekwencję ludzkiego genomu (w dużym uproszczeniu, baza zawierająca informację o kolejności wszystkich par zasad tworzących ludzki materiał genetyczny). Proces ten zwany mapowaniem (ang. mapping), pozwala uzyskać informację, z którego chromosomu pochodził badany fragment 36 par zasad, zwany znacznikiem (ang. tag).
Kiedy są zmapowane, ‘znaczniki’ mogą zostać przeliczone, aby określić stan ploidalności chromosomu (ilość chromosomów w komórce). Przykładowo, gdy porówna się względną ilość znaczników (w porównaniu do prawidłowej ilości chromosomów) w badanej próbce, to w przypadku spadku ilości obserwuje się monosomie a  przypadku wzrostu ilości, trisomie. 

• Sekwencjonowanie celowane, wykorzystujące SNP (ang. single nucleotide polymoprhism, polimorfizm pojedynczego nukleotydu) oraz DANSR™ (ang. digital analysis of selected regions, cyfrowa analiza wybranych regionów)

Poprzez analizę SNP, oddzielany jest sygnał cfDNA płodowego od matczynego i obliczana frakcja płodowa. W połączeniu z metodą DANSR™ pozwala na przeprowadzenie analizy cfDNA z chromosomów będących