+48 881 20 20 20

Bóle głowy u kobiet ciężarnych

Ból głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości zdrowotnych. W przeciągu całego życia uskarżało się na nią przynajmniej raz ponad 95% społeczeństwa. Jak sobie z nimi poradzić w czasie ciąży?

Ból bólowi nierówny

Międzynarodowa klasyfikacja bólów głowy wyróżnia prawie 300 typów bólów głowy. Można je ogólnie podzielić na:

  • pierwotne, np. migrenę, bóle głowy typu napięciowego,
  • wtórne, np. pourazowe, z powodów psychiatrycznych, związane z infekcją,
  • bóle twarzy i inne neuropatie.

W czasie wizyty u neurologa, która ma na celu poznanie przyczyny bólów głowy, jednym z najważniejszych elementów badania jest wywiad lekarski. Trzeba opisać charakter bólu – czy jest kłujący czy bardziej ściskający, jednostronny czy dwustronny? Jak długo trwa? Warto zaobserwować jego dynamikę – w jakich sytuacjach się pojawia, czy są czynniki które przynoszą ulgę. Czy coś poza bólem głowy dolega – problemy z widzeniem, poty?

Na samym początku trzeba określić, czy ból głowy ma charakter pierwotny czy wtórny. Te pierwsze są mniej niepokojące i zostaną opisane dokładniej w dalszej części artykułu. Są odpowiedzialne w sumie za 90% przypadków dolegliwości bólowych głowy poród kobiet ciężarnych. Bóle wtórne świadczą o pierwotnie innej patologii, która czasem może mieć charakter zagrażający życiu.
Warto znać tzn. czerwone flagi bólowe, które powinny wzbudzić większą ostrożność:

  • nagłe pojawienie się bólu – jak uderzenie pioruna, rozwija się w kilka minut
  • najsilniejszy ból w życiu (9-10 w 0-10 punktowej skali oceny bólu),
  • pojawienie się po wysiłku,
  • towarzyszące objawy ogólnoustrojowe: utrata wagi, historia procesów nowotworowych,
  • towarzyszące objawy neurologiczne: sztywność karku, zaburzenia świadomości, zaburzenia ruchu lub czucia po jednej stronie ciała, problemy z mową, podwójne widzenie,
  • nowo powstały ból u osób po 40 roku życia,
  • zmiana charakteru lub natężenie występującego wcześniej bólu głowy.
czerwone flgi bólowe

Co może być przyczyną objawowych bóli głowy u kobiety ciężarnej?

  •  zakrzepica zatok żylnych mózgu,
  • przełom nadciśnieniowy,
  • stan przedrzucawkowy lub rzucawka,
  • zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • krwotok podpajęczynówkowy,
  • guz mózgu,
  • krwiak śródmózgowy,
  • infekcja,
  • zatorowość płynem owodniowym, kosmówczakiem, tłuszczem, powietrzem,
  • zespół abstynencyjny po kofeinie.

Badania obrazowe

Ostry ból o nagłym początku jest niepokojącym objawem i konieczna jest pilna diagnostyka. W ciąży badanie tomografii komputerowej, ze względu na promieniowanie, jest względnie przeciwwskazane. Jeżeli rozwijający się płód zostanie narażony na dawkę promieniowania powyżej 100 mGy może skutkować to:

  • zahamowaniem wzrostu wewnątrzmacicznego,
  • mikrocefalią (zbyt mała głową w stosunku do reszty ciała),
  • wadami wrodzonymi,
  • upośledzeniem umysłowym,
  • skłonnością do chorób nowotworowych,
  • rozwojem zaćmy,
  • niepłodnością pierwotną.

Należy zwrócić uwagę, że dla zobrazowania głowy w tomografii komputerowej kobieta jest narażona na dawkę 0 – 10 mGy, która jest znacząco niższa od progu teratogenności. Dlatego w wyjątkowych, nagłych sytuacjach można zlecić wykonanie badania z dodatkową osłoną na brzuch ciężarnej. Bezpieczniej jest to zrobić pod koniec ciąży, kiedy proces organogenezy jest już zakończony.

ból głowy badanie tomograf lub rezonans mri

Rezonans magnetyczny można bezpiecznie wykonać w drugim i trzecim trymestrze ciąży (nieznany jest jego wpływ na dziecko w pierwszym trymestrze), jednak nie można użyć kontrastu gadolinowego. Oba badania są bezpieczne już tuż po porodzie, w czasie laktacji. Badania obrazowe są w stanie uwidocznić przyczynę bólów głowy w około 27% przypadków.

Napięciowe bóle głowy

Napięciowe ból głowy są najczęstszym typem idiopatycznego bólu głowy zarówno w populacji ogólnej (nawet do 88%), jak i u ciężarnych. Dokładny mechanizm nie jest znany, chociaż podejrzewa się przewlekły wzrost napięcie mięśni okolicy twarzy i głowy jako pierwotną przyczyną wywołującą ból.7 Cechy charakterystyczne napięciowych bólów głowy:

  • obustronna lokalizacja bólu,
  • charakter bólu tępy, opasujący,
  • brak aury lub innych objawów,
  • często występują w odpowiedzi na sytuacje stresowe.

W normalnej terapii skuteczne są niskie dawki leków przeciwdepresyjnych lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które są w okresie ciąży przeciwwskazane. Dla oczekujących matek zaleca się stosowanie metod niefarmakologicznych:

  • ćwiczenia rozluźniające,
  • psychoterapię,
  • masaż mięśni czepca i mięśni przykręgosłupowych,
  • przedłużony wypoczynek.

Przy znacznym nasileniu dolegliwości można rozważyć doustne zastosowanie paracetamolu.

Migrena

Migrena to ból typowy dla kobiet. W patogenezie ważną rolę odgrywają fluktuację poziomu hormonów, a zwłaszcza estrogenu – w trakcie ciąży jego stężenie może zwiększyć się nawet stukrotnie. Poza bólem głowy w migrenie mogą być widoczne są objawy z układu autonomicznego (współczulnego) – klasyfikuje się ją wówczas jako migrenę z aurą.

Charakterystyczne cechy migrenowego bólu głowy:

  • zazwyczaj jednostronny,
  • charakter bólu jest pulsujący,
  • średnie nasilenie,
  • pogarsza się w czasie ćwiczeń fizycznych,
  • mogą współtowarzyszyć: światłowstręt, nadwrażliwość na głośne dźwięki, nudności, wymioty.

Leki z grupy tryptanów są podstawą terapii farmakologicznej – lecz są przeciwwskazane w ciąży. W skrajnych przypadkach można rozważyć zastosowanie sumatryptanu lub ryzatryptanu, jeżeli skutki objawów zaburzeń układu autonomicznego u matki (wymioty, zaburzenia elektrolitowe) będą nieść ze sobą większe ryzyko dla rozwijającego się płodu niż przyjęcie leku.

U kobiet chorujących na migrenę ciąża jest zazwyczaj związana z okresami ulgi. W 60-70% ataki są znacznie rzadsze i słabsze, a w 20% ustępują całkowicie. Ciąża korzystniej działa u pań, które doświadczały migrenowych bóli głowy bez aury związanych z menstruacją.

Leczenie profilaktyczne, mające na celu zapobiegnięcie wystąpienia napadu, rozpoczyna się, jeżeli są około 4 ataki na miesiąc. W czasie ciąży można włączyć:

  • propranolol (3×10-40 mg),
  • amitryptylina (25-50 mg wieczorem),
  • metoprolol,
  • preparaty magnezu,
  • preparaty lepiężnika,
  • ryboflawina,
  • koenzym Q10.

Zwłaszcza w II I III trymestrze ciąży dochodzi do zmniejszenia częstotliwości napadów.
Doraźnie należy stosować paracetamol.

Migrena może być czynnikiem zwiększającym ryzyko innych chorób naczyniowych mózgu. Kobieta ciężarna z migrenowymi bólami głowy powinna być obserwowana w kierunku wystąpienia:

  • nadciśnienia tętniczego,
  • stanu przedrzucawkowego,
  • udaru niedokrwiennego lub krwotocznego,
  • zatoru powietrznego, z płynu owodniowego,
  • zakrzepicy żylnej,
  • zawału serca.

Wielokrotnie w badaniach obserwacyjnych potwierdzono, że migrena zwiększa ryzyko stanu przedrzucawkowego około 1,8 krotnie. Warto zaznaczyć, że połączenie migreny i otyłości zwiększa ryzyko 12 krotnie.

Wśród kobiet cierpiących na migrenę przed ciążą w okresie poporodowym – a zwłaszcza wśród nie karmiących piersią – bardzo często dochodzi do nawrotu migreny. Najprawdopodobniej związane jest to z deprywacją snu, stresem i zmianami hormonalnymi.

leki na ból głowy dla kobiet w ciąży

Jakie leki przeciwbólowe są bezpieczne w ciąży?

Jako podstawowy lek przeciwbólowy w całym okresie ciąży można przyjąć paracetamol w dawce 1000 mg. Nie wolno przyjąć więcej niż 4 g/24 godziny gdyż może to doprowadzić do piorunującego zapalenia wątroby i uszkodzenia nerek.

Bibliografia

  1. Fliciński, J., Żarowski, M. & Steinborn, B. Nowa klasyfikacja Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy . Różnice i podobieństwa między ICHD-3 beta i ICHD-2 The new classification of International Headache Society . The differences and similarities between the ICHD-3 beta and the ICHD-2. 39–44 (2014).
  2. Tepper, S. J. Editorial: International classification of headache disorders, 3rd Edition, beta version. Headache 53, 1381–1382 (2013).
  3. Silberstein, S. D. Headaches in pregnancy. Neurol. Clin. 22, 727–756 (2004).
  4. Bręborowicz, G. H. Położnictwo i ginekologia. (Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015).
  5. Waldman, I. & Wagner, S. The impact of pregnancy on headache evaluation in the emergency department , a retrospective cohort study. (2017). doi:10.1007/s10140-017-1497-3
  6. Skliut, M. & Jamieson, D. G. Imaging of Headache in Pregnancy. (2016). doi:10.1007/s11916-016-0585-5
  7. Natasha Ng, S. C. and S. M. Headache in Pregnancy: An Overview of Differential Diagnoses. J. Pregnancy Child Heal. 2, 1–6 (2015).
  8. Sacco, S. & Ripa, P. Migraine in pregnancy. J. Headache Pain 16, 2377 (2015).
  9. MacGregor, E. A. Headache in pregnancy. Contin. Lifelong Learn. Neurol. 20, 128–147 (2014).
  10. Jankowicz, R. Metamizol i paracetamol — leki podobne , ale nie takie same Metamizole and paracetamol — similar but not the same. Med. paliatywna w Prakt. 9, 59–65 (2015).

Centrum Medyczne Meavita

Nasza lokalizacja

ul. Rusznikarska 14 lokal XX,
31-261 Kraków

Rejestracja pacjentów

pon – pt: 7:00 – 19:00, sb: 7:00 – 13:00
+48 881 20 20 20
+48 881 30 30 30
kontakt@meavita.pl

Fizjoterapia

mgr Ewelina Bijak
+48 881 03 03 07

mgr Dorota Steczko
+48 881 03 03 08

mgr Marta Sutkowska
+48 881 03 03 09

mgr Konrad Węgliński
+48 881 91 91 60

fizjoterapia@meavita.pl

Infolinia testy prenatalne

+48 881 03 03 03

Poradnia psychologiczna

mgr Gabriela Czarnecka
+48 881 03 03 04

mgr Dorota Stachnik
+48 881 03 03 05

psychologia@meavita.pl

Inspektor Ochrony Danych

Łukasz Długosz
iod@meavita.pl

Nasze strony

Media społecznościowe

Współpraca

top