Nasza lokalizacja
Kraków, Rusznikarska 14 lokal XX
Rejestracja pacjentów
+48 881 20 20 20 / kontakt@meavita.pl

Morfologia

Morfologia

Morfologia jest jednym z najczęściej wykonywanych badań. Pozwala ocenić ogólny stan zdrowia w oparciu o liczbę i wygląd komórek krwi.  Może być podstawą do rozpoznania wielu chorób takich jak: anemia, infekcje wirusowe lub bakteryjne, niedobór odporności, zaburzenia krzepnięcia.


MATERIAŁ:

Morfologię wykonuje się we krwi, która jest pobierana do probówki zawierającej substancję  zapobiegającą krzepnięciu ( antykoagulant). Dzięki temu możemy oglądać i liczyć krwinki białe, czerwone i płytki.

PORA DNIA:

Najlepiej badania z krwi wykonywać gdy jest się na czczo, albo po ośmiu godzinach od ostatniego posiłku, ponieważ spożyty pokarm ma wpływ na niektóre parametry takie jak np.: poziom glukozy, cholesterolu czy trójglicerydów. W sytuacji gdy nie mamy możliwości wykonania badania na czczo, a nie musimy oznaczać np. glukozy, możemy badanie wykonać o każdej porze.

W Centrum Medycznym Meavita krew na badania pobieramy przez cały dzień, w miarę możliwości sugerujemy, aby przed oddaniem krwi nie jeść i nie pić słodkich napojów minimum przez 2 godziny.

CZAS OCZEKIWANIA:

krew pobrana w kierunku wykonania morfologii nadaje się do badania przez 24 godziny. Po upływie doby materiał ulega zmianom i uzyskane wyniki są niewiarygodne.

Układ czerwonokrwionkowy

Hemoglobina- HGBg/dl (mmol/l) – jest to całkowite stężenie wszystkich form hemoglobiny we krwi pełnej.
Hematokryt Ht lub Hct- wyrażany jest w procentach – pokazuje procent objętości erytrocytów w pełnej krwi.
Erytrocyty- RBC(czerwone ciałka krwi)-ich ilość wyrażamy w milionach/μL są podstawowym składnikiem morfotycznym krwi.  Transportują poprzez zawartą w nich hemoglobinę, tlen z płuc do tkanek, oraz dwutlenek węgla z tkanek do płuc.

Wskaźniki czerwonokrwionkowe:

MCV-średnia objętość krwinki, stosowane jednostki to fl.( 10-15 L)  Parametr ten umożliwia rozpoznanie niedokrwistości i jej różnicowanie. Wyróżniamy Niedokrwistość mikrocytarną  – jest to rodzaj niedokrwistości, w której czerwone krwinki są bardzo małe, a przez to nie są zdolne do przenoszenia odpowiednio dużej ilości natlenowanej hemoglobiny. – zwykle występuje  przy niedoborze żelaza. Niedokrwistość makrocytową – jest to rodzaj niedokrwistości, w której czerwone krwinki są zbyt duże, powstają w wyniku niewłaściwej syntezy DNA prowadzącej do dyssynchronizacji komórek krwi – zwykle występuje przy niedoborze witaminy B12, i chorobie alkoholowej.

MCH- średnia masa hemoglobiny w krwince, stosowane jednostki to pg/ fmol. Parametr ten umożliwia różnicowanie erytrocytów na niedobarwliwe, normobarwliwe.  Obniżone wartości występują w anemii z  niedoboru żelaza i chorobach nowotworowych. Podwyższone wartości występują w  marskości wątroby.

MCHC- średnie stężenie hemoglobiny w krwince, stosowane jednostki to g/dl / mmol/L. Obniżone wartości są w niedokrwistości mikrocytarnej  spowodowanej brakiem Fe.

RDW– jest wyrażany w procentach. Jest to stopień anizocytozy,  czyli wskaźnik zmienności objętości krwinek czerwonych, jest matematyczną miarą rozkładu objętości erytrocytów.

RETYKULOCYTY – są to niedojrzałe krwinki czerwone. Przebywają w krwioobiegu 1 – 2 dni, po czym przekształcają się w erytrocyty.  Odzwierciedlają pracę szpiku kostnego. Prawidłowo stanowią od 0,5-1,5% liczby dojrzałych erytrocytów. Ich liczba rośnie w przypadkach ostrego niedotlenienia ( pobyt na znacznych wysokościach np. Himalaje), w pierwszych dniach po utracie krwi,  od 5-do 9 dnia po rozpoczęciu leczenia niedokrwistości niedoborowych żelaza i /lub witaminy B12. Liczba retykulocytów spada w przypadkach niedokrwistości aplastycznych i hipoplastycznych( rozrost nowotworowy szpiku)

Układ białkokrwinkowy

LEUKOCYTY WBC  ( białe ciałka krwi) ich ilość wyrażamy w tys./μL- spełniają funkcje obronne w organizmie. Rozpoznają i niszczą bakterie, pasożyty i wirusy. Ich liczba i funkcja ulega zmianom w przypadku niedoborów odporności, stanów zapalnych, infekcji, chorób rozrostowych szpiku i układu limfatycznego (białaczki szpikowe i limfatyczne), oraz zaburzeń pracy szpiku.
Liczba leukocytów rośnie w przypadku: stanów zapalnych, utraty krwi, w zatruciach, po wysiłku fizycznym, w stresie, w białaczkach.
Liczba leukocytów obniża się w trakcie chemioterapii, po naświetlaniach ( radioterapia), niektórych antybiotykach, w przypadku sepsy, chorobach wirusowych ( HIV, WZW B, Odra, Ospa wietrzna), chorobach z autoagresji, niedokrwistości aplastycznej.

Leukocyty dzielą się na grupy:

Limfocyty- LYMPH– ich liczba wzrasta przy zakażeniach wirusowych
Monocyty -MONO– ich liczba  znacznie wzrasta przy mononukleozie -jest to charakterystyczne dla tej choroby.  Obserwujemy również wzrost w przypadku  zapalenia jelit, chorób układowych tkanki łącznej, Reumatoidalnym Zapaleniu Stawów ( RZS) Sarkoidozie, przewlekłej białaczce mielomonocytowej.
Granulocyty –  to rodzaj leukocytów, które w cytoplazmie zawierają liczne ziarnistości oraz posiadają podzielone na segmenty jądra komórkowe.- ich liczba wzrasta przy zakażeniach bakteryjnych i pasożytniczych.  Dzielą  się na:
Eozynofile ( kwasochłonne) –ich liczba wzrasta w przypadku alergii i w chorobach pasożytniczych. Oraz w ziarnicy złośliwej, mastocytozie, ostrej białaczce limfoblastycznej, chłoniakach T-komórkowych.
Bazofile ( zasadochłonne)- ich liczba wzrasta w przypadku ostrej białaczki bazofilowej, przewlekłej białaczki szpikowej, przewlekłej białaczki mielomonocytowej, czerwienicy prawdziwej.
Neutrofile o jądrze pałeczkowatym ( Pałki)- młode postacie neutrofili
Neutrofile –( obojętnochłonne) ich liczba wzrasta przy zakażeniach bakteryjnych, reumatoidalnym zapaleniu stawów, przyjmowaniu glikokortykosteroidów, nadczynności nadnerczy, zaawansowanej niewydolności wątroby, mocznicy, stan po utracie dużej ilości krwi, w ostrej i przewlekłej białaczce szpikowej.

Płytki krwi

PŁYTKI KRWI –PLT ich ilość wyrażamy w tys/μL, Są wytwarzane w szpiku, z megakariocytów. Zabezpieczają uszkodzone naczynie krwionośne przez nadmierną utratą krwi. Rozpoczynają proces krzepnięcia krwi.
Zaburzenia w liczbie płytek dzielimy na:
•    Nadpłytkowość– jest to nadmierne tworzenie się płytek powodujące nawet 10-krotny wzrost ich liczby, często posiadających nieprawidłową budowę i zaburzone funkcje.
•    Trombocytopenie – małopłytkowość,  niedobór płytek.
MAŁOPŁYTKOWOŚĆ RZEKOMA – Należy w tym miejscu nadmienić o istnieniu małopłytkowości rzekomej zwanej także pseudotrombocytopenią EDTA-zależną.

OPIS: Standardową substancją która zapobiega krzepnięciu krwi w próbówce jest wersenian sodu ( EDTA). Rozpylany jest on na ściankach probówek w procesie produkcyjnym. U części populacji we krwi obecne są przeciwciała przeciwpłytkowe  o charakterze zimnych aglutynin tzn. reagujące tylko w temperaturze niższej niż 37 stopni C.  Czynnikiem uaktywniającym  je,  jest EDTA.  Zjawisko to występuje u około 0,2–2%  populacji, zarówno u osób zdrowych jak i u pacjentów z rozpoznaniem różnych stanów chorobowych. Przyczyna powstawania ww. przeciwciał jest nieznana.

W PRAKTYCE: Pobrana krew stoi w probówce w temperaturze pokojowej, obniżona temperatura i EDTA uaktywnia przeciwciała, płytki łączą się ze sobą i przeciwciałami- tworząc agregaty.  Obecnie liczenie komórek  wykonywane jest przez aparat, wiec analizator liczy taki agregat jako jedną dużą płytkę. Otrzymujemy wynik z fałszywie  zmniejszoną  liczbą płytek. I tak zamiast faktycznej prawidłowej  liczby wynoszącej np. 230 tys.  otrzymujemy wielkość 70 tys. Taki wynik jest zwykle zaskoczeniem dla pacjenta i lekarza. Często bywa źródłem dużego stresu.  Jeżeli pozostałe parametry morfologii są prawidłowe, u badanego nie występują żadne objawy wydłużonego czasu krwawienia a na wyniku pojawił się wysoki wskaźnik dużych płytek – to może to sugerować małopłytkowość rzekomą. Jeżeli otrzymamy taki wynik,  to badanie płytek zawsze należy powtórzyć, koniecznie poinformować o problemie  personel laboratorium. Pacjentom u których zachodzi zjawisko  pseudotrombocytopenii EDTA-zależnej należy pobierać krew na inny antykoagulant ( cytrynian sodu, lub polokainę) i liczyć płytki metodą manualną.

Wskaźniki płytkowe

MPV – średnia objętość płytki krwi,
PDW – wskaźnik zmienności objętości płytek krwi analogiczny dla RDW charakteryzującego krwinki czerwone,
PCT  – tzw. hematokryt płytkowy,
P-LCR wskaźnik tzw. dużych płytek (objętość >12 fL).

Normy morfologii

Zakres norm w morfologii zmienia się z wiekiem, jest też różny dla kobiet i mężczyzn.
Na rynku mamy wiele laboratoriów i analizatorów hematologicznych, każdy z nich posiada nieco odrębne normy. Podane poniżej normy mogą nieco różnić się od norm jakie znajdują się na otrzymanym przez państwa wyniku badania

Poniżej normy morfologii wg. Aparatu ADVIA firmy Simens

Parametr Jednostka Norma kobiety Norma mężczyźni
Hemoglobina Hb g/dL 12-16 14-18
Erytrocyty RBC mln/μL 3,7 – 5,1 4,1– 6,2
Hematokryt Ht % 37 – 47 40-54
MCV fl 77 – 95  77 – 95
MCH pg. 27 – 34 27 – 34
MCHC g/dL  32 – 36 32 – 36
RDW %  11,5 – 14,5 11,5 – 14,5
Leukocyty   WBC tys./μL 4 – 10 4 – 10
Limfocyty  LYMPH % 20 – 45 20 – 45
Monocyty  MONO % 3 – 8 3 – 8
Eozynofile  EOS % 1 – 5 1 – 5
Bazofile BASO % 0 – 1 0 – 1
Neutrofile  NEUT % 45 – 70 45 – 70
Pałki % 3 – 5 3 – 5
Płytki  PLT tys./μL 150  – 450 150  – 450
MPV fl 7,2 – 12 7,2 – 12
PDW fl 6,1-11 6,1-11
PDW % 40 – 60 40 – 60
PCT % 0,14 – 0,36 0,14 – 0,36
P-LCR odsetek płytek dużych powyżej  20fl fl 0,2 – 5 0,2 – 5
Retykulocyty RET % 0,5 – 1,5 0,5 – 1,5

 

Rozmaz krwi

Różnica między rozmazem ręcznym a automatycznym

MATERIAŁ: kropla krwi rozprowadzona cienką warstwą na szkiełku, wysuszona i wybarwiona barwnikami (barwienia Wrighta lub Maya-Grünwalda–Giemsy).
Rozmaz krwi to badanie laboratoryjne, które polega na ocenie krwinek czerwonych, białych i płytek,  z określeniem składu procentowego krwinek białych (wzoru Schillinga).

Duże i nowoczesne analizatory hematologiczne standardowo wykonują podział  leukocytów w każdej próbce krwi. W przypadku gdy wszystkie parametry badania są w normie, zwykle nie ma potrzeby wykonywania rozmazu manualnego.
Jeżeli jednak na wyniku mamy nieprawidłowości w ilościach komórek, zmiany jakościowe sygnalizowane przez analizator (fragmentacja erytrocytów, atypowe limfocyty, NRBC, blasty, 2 populacje krwinek czerwonych, agregacja krwinek płytkowych), lub stan zdrowia pacjenta budzi zastrzeżenia lekarza – to rozmaz ręczny należy wykonać.
Wynik ręcznego rozmazu, wydany przez wykwalifikowanego diagnostę jest bardziej wiarygodny niż wynik z analizatora. Badający pod mikroskopem widzi cały obraz krwi, liczbę, kształt i wysycenie hemoglobiną erytrocytów, płytki, oraz wszystkie rodzaje leukocytów. Weryfikuje wynik otrzymany z analizatora. Jako ludzie jesteśmy osobniczo zmienni i nasze komórki mogą odbiegać od norm komórek wprowadzonych do pamięci analizatorów hematologicznych. Przebieg wielu chorób, metody leczenia zmieniają wygląd krwinek, do tego stopnia że wyniki otrzymane z aparatu nie są w pełni wiarygodne. Prawidłowo wykonany i oglądnięty przez wykwalifikowany personel rozmaz ręczny jest najbardziej czułą i dokładną metoda oceny rozmazu krwi.
OGRANICZENIA: podstawowym ograniczeniem jest czas trwania badania. Badanie trwa dość długo (ok. 30 min).  Ludzkie oko szybko się męczy, więc w ciągu jednego dnia diagnosta nie oglądnie zbyt wielu preparatów. Dlatego rozmaz manualny służy głownie weryfikacji rozmazu automatycznego, jest też rezerwowany dla pacjentów ze schorzeniami hematologicznymi.