Wymienniki węglowodanowe

Właściwie skomponowana dieta jest jednym z najważniejszych czynników mających wpływ na utrzymanie normoglikemii. Codzienny jadłospis kobiety w ciąży powinien być urozmaicony, aby zapewnić dostarczenie odpowiedniej ilości wszystkich potrzebnych składników. Z drugiej strony cukrzyca ciążowa wymaga uważnego dobierania produktów zawierających węglowodany i kontrolowania ilości ich spożycia.

W codziennej praktyce wskaźnikiem ułatwiającym monitorowanie ilości spożywanych cukrów są wymienniki węglowodanowe.

Wymiennik węglowodanowy (WW) – jeden wymiennik węglowodanowy to taka porcja produktu wyrażona w gramach, która zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych.

Węglowodany przyswajalne = węglowodany ogółem + błonnik

Tabela wymienników węglowodanowych pozwala na zachowanie różnorodności diety przy jednoczesnym kontrolowaniu ilości spożywanych węglowodanów, tak istotne w cukrzycy ciążowej. Korzystając z niej, możesz wymieniać produkty między sobą biorąc pod uwagę ilość WW. Uwaga – ponieważ węglowodany węglowodanom są nierówne, najbezpieczniej jest wymieniać produkty na inne z tej samej grupy. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z dietetykiem.

Gdy stwierdzono u Ciebie cukrzycę ciążową, ustal indywidualnie ze swoim lekarzem i dietetykiem zalecenia dotyczące Twojego żywienia, kaloryczność i skład diety, a w tym ilość węglowodanów na dzień, które powinnaś spożyć. Wspólnie możecie również obliczyć ile to wymienników węglowodanowych dziennie. Wybierając produkty, które będziesz spożywać stale pamiętaj o tym, że głównym źródłem cukrów w Twojej diecie powinny być węglowodany złożone, produkty o indeksie glikemicznym poniżej 55 i najlepiej niskim ładunku glikemicznym.

Poziom glukozy we krwi po spożyciu produktów węglowodanowych zależy m.in. od:

• rodzaju spożytych węglowodanów:
  cukry proste – są trawione i wchłaniają się szybko, gwałtownie podnoszą poziom cukru we krwi
  cukry złożone – są trawione i wchłaniają się wolniej, stopniowo podnoszą poziom cukru we krwi
• zawartości błonnika, który opóźnia wchłanianie węglowodanów i zmniejsza glikemię poposiłkową
• sposobu przygotowania potrawy (np. stopień rozdrobnienia i rozgotowania – zbytni podnosi indeks glikemiczny, a co za tym idzie poziom cukru we krwi)
• kompozycji posiłku (pamiętaj o towarzystwie białka i tłuszczu oraz błonnika)
• wielkości porcji (nawet węglowodany złożone spożywane w nadmiarze w porównaniu z zapotrzebowaniem mogą nam zaszkodzić – zbyt wysoka kaloryczność i wzrost poziomu cukru we krwi).

Jak obliczyć ilość WW w codziennej diecie?

Ilość węglowodanów do spożycia w ciągu dnia jest bezpośrednią pochodną Twojego zapotrzebowania energetycznego oraz ustalonego poziomu węglowodanów w diecie.

Przykład:

Przy dziennym zapotrzebowaniu energetycznym na poziomie 2000 kcal, jeśli udział węglowodanów w diecie wynosi 50% to:

• z węglowodanów powinno pochodzić 1000 kcal (50% z 2000 kcal)
• 1000 kcal uzyskamy ze spożycia 250 g węglowodanów (1 g węglowodanów to 4 kcal)
• 250 g węglowodanów to 25 WW (1 WW = 10 g węglowodanów przyswajalnych)

Jeśli jesteś w ciąży i masz cukrzycę – warto, abyś swoje zapotrzebowanie energetyczne oraz skład diety ustaliła z dietetykiem!

Przykładowe śniadanie:

Pamiętaj, aby właściwie korzystać z systemu wymienników węglowodanowych gdy jesteś w cukrzycy ciążowej:

• czytaj etykiety produktów spożywczych, gdzie masz podaną ilość węglowodanów przyswajalnych, na tej podstawie możesz obliczyć WW
• jeśli wymieniasz między sobą produkty węglowodanowe, najlepiej wybieraj spośród produktów z tej samej grupy (np. owoce na owoce, produkt zbożowy na produkt zbożowy)
• obliczając WW w zupach i potrawach jednogarnkowych zawsze weź pod uwagę wszystkie składniki – kasze, ryż, makaron; mąkę jeśli jej użyłaś np. do zaprawiania oraz warzywa, zwłaszcza wysokowęglowodanowe
• szczególnie uważaj na produkty, których indeks glikemiczny zmienia się po obróbce termicznej (np. gotowaniu, pieczeniu) – np. marchew, buraki, ziemniaki
• nie zaleca się spożywania napojów słodzonych oraz produktów z grupy cukier, miód i słodycze
• warto skorzystać z wagi elektronicznej, zwłaszcza na początku Twojej przygody z cukrzycą ciążową, aby kontrolować gramaturę porcji, waga np. kromki chleba czy plasterka sera, owocu itd.
• dobór właściwej diety jest kluczowym elementem słodkiej ciąży, jest to proces wymagający doświadczenia, wiedzy i indywidualnego podejścia, warto więc skonsultować się z dietetykiem.

Gdy stwierdzono u Ciebie cukrzycę ciążową, w kontroli glikemii i komponowaniu diety, a zarazem doborze produktów, które są dobrym źródłem węglowodanów, pomocne są informacje dotyczące:

• węglowodany, 
• indeks glikemiczny i ładunek glikemiczny.