Czym jest jąkanie?
Jąkanie się jest to zaburzenie mowy, a konkretnie jej płynności, spowodowane brakiem prawidłowej koordynacji ruchowej układu oddechowego, aparatu fonacyjnego i artykulacyjnego. Najczęściej ujawnia się ono między 3 i 5 rokiem życia. W przypadku nieprawidłowości aparatu oddechowego zwykle występuje krótki wdech, po którym następuje wypowiedź na wydechu tzw. „resztkami powietrza”. Zaburzenia fonacji dotyczą utrudnienia wydobycia głosu, co prowadzi do przerw w mówieniu. Z kolei nieskoordynowana kurczliwość mięśni odpowiedzialnych za ruchy warg, języka czy żuchwy wywołuje zniekształcenie wypowiedzi i potrzebę często kilkakrotnego powtórzenia jej.
Ostateczny efekt omawianego zaburzenia mowy może mieć różny charakter, m.in. powtarzania głosek, sylab lub wyrazów, przeciąganie głosek, zawahania, pauzy czy embołofazje (pojedynczy, często przedłużony dźwięk, zwykle na początku wypowiedzi). Towarzyszyć mogą także tiki lub grymasy twarzy.
Jąkanie można podzielić ze względu na stopień nasilenia na:
- łagodne (zaburzona wypowiedź 2-5% słów),
- umiarkowane (5-8%, czasami towarzyszą tiki lub grymasy na twarzy),
- znaczne (12-25%, duży problem ze zrozumieniem osoby jąkającej się, długie pauzy w wypowiedzi),
- głębokie (>25%, jąkanie może uniemożliwiać kontakt z otoczeniem).
Przyczyny jąkania nadal nie są do końca znane. Uważa się, że jest ono efektem zadziałania więcej niż jednego czynnika spustowego. Do powstania tego zaburzenia może prowadzić predyspozycja genetyczna (np. jąkanie się jednego z członków rodziny) oraz psychologiczna (objaw nerwicy, dużego stresu emocjonalnego).
Jąkanie jest jednym z silnych czynników ryzyka pojawienia się zaburzeń emocjonalno-społecznych, wynikających z utrudnieniem komunikacji z otoczeniem.