OB, CRP i prokalcytonina - znaczenie markerów stanu zapalnego
Odczyn Biernackiego (OB) jest badaniem laboratoryjnym, które polega na pomiarze szybkości opadania krwinek czerwonych w probówce z dodatkiem środka zapobiegającego krzepnięciu krwi. Zasada pomiaru polega na tym, że erytrocyty w środowisku o niższej temperaturze mają tendencję do ’’zlepiania się ze sobą’’, co sprzyja ich opadaniu na dno probówki. Do przyspieszenia OB dochodzi m.in. w przypadku stanów zapalnych, kiedy to we krwi dochodzi do zwiększenia stężenia szeregu białek, które to sprzyjają łączeniu się krwinek czerwonych ze sobą. Prosta technika tego badania niesie ze sobą, niestety, ryzyko otrzymania wyników fałszywych — ma to miejsce m.in. u kobiet w ciąży, u których wartości OB mają, najczęściej, tendencję wzrostową. Dodatkowo wzrost OB nie występuje wyłącznie w stanach zapalnych. Jego wysokie wyniki obserwuje się także np. w marskości wątroby czy niedokrwistościach.
Białko C-reaktywne (CRP) produkowane jest w głównej mierze przez komórki wątroby jako odpowiedź na toczący się w organizmie stan zapalny. Rola tego białka polega m.in. na modulacji (zmianie) odpowiedzi układu odpornościwego, tak aby skuteczniej można było neutralizować czynnik odpowiedzialny za zakażenie. Wzrost stężenia CRP związany jest ze stanem zapalnym, ale nie tylko z takim o etiologii bakteryjnej czy wirusowej. Podwyższone wartości CRP obserwuje się również m.in. w chorobach nowotworowych czy po zabiegach chirurgicznych.
Prokalcytonina (PCT) w warunkach fizjologicznych wytwarzana jest w niewielkich ilościach przez tarczycę. W warunkach stanu zapalnego może być jednak wydzielana także przez inne tkanki. W porównaniu do OB i CRP do wzrostu stężenia PCT dochodzi głównie w stanach zapalnych wywołanych przez bakterie. Z tego też względu wysoki poziom PCT sugeruje raczej przyczyną bakteryjną, a nie wirusową obserwowanego stanu zapalnego.
Testy te, wraz z wywiadem i odpowiednio przeprowadzonym przez lekarza badaniem przedmiotowym pozwalają, w wielu przypadkach, w ustaleniu prawidłowego rozpoznania i włączeniu właściwego leczenia.