+48 881 20 20 20
+48 881 20 20 20

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)

Co to jest zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) i jakie są jego objawy?

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS, ang. premenstrual syndrome) to zespół zróżnicowanych objawów fizycznych i psychicznych, które występują u niektórych kobiet w wieku rozrodczym w okresie przed miesiączką. Objawy te pojawiają się cyklicznie w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego. 

W zespole napięcia przedmiesiączkowego mogą współwystępować objawy psychiczne, objawy kognitywne (poznawcze) z dolegliwościami ze strony ciała (objawy somatyczne, fizyczne). Lekarze i naukowcy opisali spektrum ok. 300 różnych symptomów, które mogą występować w przebiegu PMS. Oczywiście nie występują one wszystkie równocześnie u każdej kobiety cierpiącej na zespół napięcia przedmiesiączkowego. Rodzaj dolegliwości i stopień ich nasilenia jest indywidualny dla każdej kobiety z PMS. Wg dostępnych danych ok. 40% kobiet doświadcza zespołu napięcia przedmiesiączkowego, a u 5-8% stwierdza się objawy o znacznym nasileniu. Najbardziej nasilone objawy PMS (zespołu napięcia przedmiesiączowego) obserwuje się u kobiet w wieku 25–35 lat, a bardzo rzadko potwierdza się objawy PMS u nastolatek.

Klasycznie objawy pojawiające się u kobiet w przebiegu zespołu napięcia przedmiesiączkowego –  PMS dzieli się na trzy grupy

Psychiczne obiawy PMS:

  • zmiany nastroju (np. drażliwość, płaczliwość)
  • smutek, niepokój, obniżenie nastroju 
  • brak zainteresowania seksem
  • poczucie braku kontroli 
  • impulsywność, gniew
  • obniżone poczucie własnej wartości
  • utrata sensu
  • utrata zainteresowań
  • niechęć do spotkań towarzyskich
  • uczucie napięcia

Kognitywne objawy PMS:

  • trudności z koncentracją 
  • uczucie „mgły mózgowej” 
  • niezdecydowanie i roztargnienie
  • apatia

Fizyczne objawy PMS:

  • bóle głowy
  • bolesność, tkliwość piersi
  • obrzęki, zatrzymanie płynów
  • zaburzenia trawienia
  • wzdęcia
  • bóle mięśni i stawów
  • zmęczenie
  • zmiany apetytu
  • zaparcia
  • skurcze i bóle brzucha
  • trudności ze snem
  • trądzik, łojotok skóry 
zespół napięcia przedmiesiączkowego PMS
Zespół napięcia przedmiesiączkowego PMS

Ile dni przed miesiączką pojawia się zespół napięcia przedmiesiączkowego – PMS?

Zespół napięcia przedmiesiączkowego występuje w drugiej (lutealnej) fazie cyklu miesięcznego. Ile dni trwa PMS? Czas trwania objawów waha się od kilku dni do 2 tygodni. Objawy często nasilają się znacznie na 6 dni przed rozpoczęciem miesiączki i osiągają szczyt na około 2 dni przed jej rozpoczęciem, ustępując samoistnie w pierwszych dniach krwawienia.

Jakie są przyczyny zespołu napięcia przedmiesiączkowego?

Przyczyny zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS) nie są w pełni zrozumiane, ale istnieje wiele czynników, które mogą przyczyniać się do występowania tych dolegliwości. Niektóre z potencjalnych przyczyn PMS obejmują:

  • Zmiany hormonalne: Badania wskazują, że u wszystkich mających owulację i miesiączkujących kobiet występują podobne zmiany hormonalne i nie stwierdza się znaczących różnych w poziomach estrogenów i progesteronu pomiędzy kobietami, które dotyka PMS, a tymi, którego go nie mają. Pomimo to, fluktuacje poziomu tych hormonów, zwłaszcza estrogenów i progesteronu, które występują naturalnie w cyklu menstruacyjnym, są uważane za jedną z potencjalnych przyczyn PMS (zespołu napięcia przedmiesiączkowego). Uważa się, że niektóre kobiety są bardziej wrażliwe na te hormonalne zmiany. Szczególnie znaczące są zmiany poziomu estrogenów i progesteronu w drugiej połowie cyklu menstruacyjnego.
  • Zaburzenia wydzielania neurotransmiterów: U kobiet z PMS stwierdzono obniżenie poziomu serotoniny, acetylocholiny i dopaminy oraz katecholamin i kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), czyli neuroprzekaźników, które odpowiedzialne są m.in. za występowanie objawów psychicznym, takich jak m.in. zmiany nastroju, zmęczenie, problemy ze snem, lęk, niepokój.
  • Czynniki genetyczne: Podstawą tej hipotezy są wyniki badań prowadzonych na bliźniętach jednojajowych, u których stwierdzono wysoki odsetek zachorowalności na PMS – 90% oraz u ponad 70% kobiet, których matki cierpiały na PMS.
  • Czynniki behawioralne: niewłaściwa dieta – przede wszystkim dieta bogata w tłuszcze nasycone, sól i cukry, a uboga w składniki odżywcze, stosowanie substancji psychoaktywnych oraz niska aktywność fizyczna, napięcie i stres.

Warto zauważyć, że różne kobiety mogą reagować na te czynniki w różny sposób, a PMS może mieć różny stopień nasilenia u różnych osób. Jeśli objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego są silne i wpływają negatywnie na codzienne funkcjonowanie, zawsze zaleca się skonsultowanie się z lekarzem w celu uzyskania pomocy i ewentualnego leczenia.

Diagnostyka zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS)

Diagnostyka zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS) jest oparta głównie na ocenie objawów i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie pacjentki. Niemniej jednak istnieją pewne kryteria i wytyczne, które pomagają lekarzom w ustaleniu diagnozy.

Oto kilka kroków, które mogą być częścią diagnostyki PMS:

  • Dokładna historia medyczna: Lekarz przeprowadza wywiad medyczny, aby uzyskać informacje na temat regularności cyklu menstruacyjnego, rodzaju i intensywności objawów oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie pacjentki.
  • Dzienniczek objawów: Często wykorzystywany jest tzw. dzienniczek objawów, w którym zapisuje się rodzaj i nasilenie objawów, ich związek z krwawieniem miesiączkowym oraz wpływ na codzienne funkcjonowanie w trakcie cyklu miesiączkowego. Objawy oceniane są przez min. dwa kolejne cykle miesiączkowe. 
  • Kryteria diagnostyczne: Amerykańskie Stowarzyszenie Położników i Ginekologów (ACOG) definiuje kryteria diagnostyczne dla PMS w sposób następujący: 1) obecność co najmniej jednego z objawów psychologicznych lub fizycznych; 2) występowanie objawów zaburzających społeczne i rodzinne funkcjonowanie kobiety; 3) występowanie objawów w fazie lutealnej potwierdzone w dzienniczku obserwacji prowadzonym przez minimum 2 miesiące.
  • Wykluczenie innych schorzeń: Lekarz w trakcie diagnostyki musi wykluczyć również inne choroby mogące dawać objawy takie jak w PMS (jeżeli istnieją ku temu niepokojące go podstawy). Do takich schorzeń należą m.in. depresja, zaburzenia lękowe, choroby endokrynologiczne, choroby autoimmunologiczne, endometrioza. W tym celu lekarz może wykorzystać rutynowe badanie ginekologiczne, ultrasonografię oraz ewentualnie inne badania dodatkowe.
PMS leczenie

Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS)

Leczenie zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS) może obejmować różne podejścia, w zależności od nasilenia objawów i indywidualnych potrzeb pacjentki.

W leczeniu PMS, które ma na celu złagodzenie objawów wykorzystuje się:

Modyfikacje stylu życia:

  • Zrównoważona dieta: Unikanie dużych ilości kofeiny, alkoholu, soli i tłustych potraw, a także spożywanie zdrowej, zrównoważonej diety bogatej w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i białko może pomóc w złagodzeniu objawów.
  • Aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna może pomóc w łagodzeniu napięcia i stresu oraz poprawie nastroju. Polecane są ćwiczenia aerobowe, jak spacery czy joga oraz ćwiczenia relaksacyjne. 
  • Psychoterapia: Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) lub terapia relacji interpersonalnych mogą być pomocne w radzeniu sobie z objawami psychologicznymi PMS, takimi jak drażliwość czy zmiany nastroju.

Farmakoterapia:

  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): Leki te mogą pomóc w łagodzeniu bólu i dyskomfortu związanego z PMS.
  • Preparaty hormonalne: W niektórych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie preparatów hormonalnych, takich jak tabletki antykoncepcyjne, które pomagają w regulacji poziomów hormonów płciowych.
  • Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI): Leki te, często stosowane w leczeniu depresji, mogą pomóc w łagodzeniu objawów emocjonalnych związanych z PMS.
  • Inne: Leki przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, leki moczopędne.

Suplementy, preparaty ziołowe:

  • W terapii zespołu napięcia przedmiesiączkowego wykorzystywane są m.in. takie suplementy jak wapń i witamina D3, olej z wiesiołka (badania potwierdzają ich korzystny wpływ na łagodzenie objawów PMS) oraz magnez, witamina B6, kurkumina, izoflawonoidy, szafran (wymagają dalszych badań, gdyż wyniki badań co ich wpływu są sprzeczne).
  • Preparatem ziołowym o udokumentowanym korzystnym działaniu na redukcję objawów PMS jest niepokalanek pospolity. Poza tym pomocne mogą być: dziurawiec zwyczajny, melisa lekarska, miłorząb pospolity, pluskwica groniasta (niespójne wyniki badań).

Ważne jest, aby każde leczenie było dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentki. Niektóre kobiety mogą znaleźć ulgę w jednym rodzaju leczenia, podczas gdy inne mogą potrzebować kombinacji różnych strategii, dlatego konsultacja z lekarzem jest kluczowa, aby ustalić odpowiednie podejście lecznicze i monitorować skuteczność leczenia.

Bibliografia

  1. Gudipally PR, Sharma GK. Premenstrual Syndrome. 2023 Jul 17. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan–. PMID: 32809533.
  2. Nayman, S., Konstantinow, D.T., Schricker, I.F. et al. Associations of premenstrual symptoms with daily rumination and perceived stress and the moderating effects of mindfulness facets on symptom cyclicity in premenstrual syndrome. Arch Womens Ment Health 2023; 26, 167–176. https://doi.org/10.1007/s00737-023-01304-5.
  3. Pearce E, Jolly K, Jones LL, Matthewman G, Zanganeh M, Daley A. Exercise for premenstrual syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BJGP Open. 2020 Aug 25;4(3):bjgpopen20X101032. doi: 10.3399/bjgpopen20X101032. PMID: 32522750; PMCID: PMC7465566.
  4. Vetvik KG, MacGregor EA, Lundqvist C, Russell MB. Symptoms of premenstrual syndrome in female migraineurs with and without menstrual migraine. J Headache Pain. 2018 Oct 17;19(1):97. doi: 10.1186/s10194-018-0931-6. PMID: 30332985; PMCID: PMC6755584.
  5. Reid RL, Soares CN. Premenstrual Dysphoric Disorder: Contemporary Diagnosis and Management. J Obstet Gynaecol Can. 2018 Feb;40(2):215-223. doi: 10.1016/j.jogc.2017.05.018. Epub 2017 Nov 11. PMID: 29132964.
  6. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Postępowanie w przypadku zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Wytyczne RCOG 2016. Green-top Guideline, 2016; 48.
  7. Marjoribanks J, Brown J, O’Brien PM, Wyatt K. Selective serotonin reuptake inhibitors for premenstrual syndrome. Cochrane Database Syst Rev. 2013 Jun 7;2013(6):CD001396. doi: 10.1002/14651858.CD001396.pub3. PMID: 23744611; PMCID: PMC7073417.
  8. Yonkers KA, O’Brien PM, Eriksson E. Premenstrual syndrome. Lancet. 2008 Apr 5;371(9619):1200-10. doi: 10.1016/S0140-6736(08)60527-9. PMID: 18395582; PMCID: PMC3118460.
mapa dojazdu

Centrum Medyczne Meavita

Nasza lokalizacja

ul. Rusznikarska 14 lokal XX,
31-261 Kraków

Rejestracja pacjentów

pon – pt: 7:00 – 18:00
+48 881 20 20 20
+48 881 30 30 30
kontakt@meavita.pl

Fizjoterapia

mgr Ewelina Bijak
+48 881 03 03 07

mgr Konrad Węgliński
+48 881 91 91 60

fizjoterapia@meavita.pl

Poradnia dietetyczna

mgr Aneta Żebrowska

dietetyka@meavita.pl

Infolinia testy prenatalne

+48 881 03 03 03

Poradnia psychologiczna

mgr Gabriela Czarnecka
+48 881 03 03 04

mgr Dorota Stachnik
+48 881 03 03 05

mgr Aleksandra Wasilewska

psychologia@meavita.pl

Inspektor Ochrony Danych

Łukasz Długosz
iod@meavita.pl

Nasze strony

Media społecznościowe

Współpraca

Treści publikowanie na stronie mają charakter informacyjny oraz edukacyjny, nie stanowią porady medycznej.