+48 881 20 20 20
+48 881 20 20 20

Problemy ze snem w okresie okołomenopauzalnym

Zaburzenia snu stanowią częsty problem u kobiet w wieku okołomenopauzalnym. Ich występowanie istotnie oddziałuje na jakość życia i może powodować poważne konsekwencje dla zdrowia oraz samopoczucia kobiety. Częstość występowania niniejszego zjawiska w znacznej mierze uzależniona jest od typowych dla tego okresu życia, zmian hormonalnych. Warto jednak wiedzieć, że zastosowanie odpowiedniej hormonalnej terapii zastępczej, w połączeniu z pracą w gabinecie psychologa, jest w stanie wpłynąć na zniesienie problemu bezsenności, a tym samym na poprawę jakości życia. Czym jest bezsenność? I jakie konsekwencje dla naszego zdrowia może wywołać długotrwały niedobór snu? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w dalszej części tekstu.

Dlaczego potrzebujemy snu?

Przestrzeganie odpowiedniej ilości snu stanowi jeden z filarów naszego zdrowia. Sen jest niezbędnym zjawiskiem dla prawidłowego funkcjonowania mózgu. Korzystnie wpływa on nie tylko na nasze zdolności do koncentracji i zapamiętywania, ale także na zdrowie psychiczne. Liczne badania naukowe wskazują, iż sen odpowiada za optymalizację większości procesów zachodzących w naszym organizmie. Natomiast długotrwały niedobór snu oraz zmniejszenie jego jakości, może zwiększać ryzyko rozwoju licznych chorób, w tym chorób o charakterze neurodegeneracyjnym, chorób metabolicznych, chorób psychicznych, a nawet nowotworowych. Dane epidemiologiczne wskazują, iż zaburzenia snu dotykać mogą od 20% do 40% populacji. Bezsenność przewlekła rozpoznawana jest natomiast u 10-15% dorosłej populacji. Warto wiedzieć, że problem ten istotnie nasila się w grupie kobiet w okresie okołomenopauzalnym i może doprowadzić do istotnego pogorszenia samopoczucia.

Czym jest bezsenność?

Bezsenność zazwyczaj kojarzona jest z istotnym skróceniem czasu snu. Warto jednak wiedzieć, że problem ten wpływa na całodobowe funkcjonowanie jednostki. W związku z tym, definicja niniejszego zaburzenia opisuje bezsenność jako zbyt krótki czas trwania snu w stosunku do potrzeb pacjenta, co bezpośrednio prowadzi do pogorszenia funkcjonowania w życiu codziennym.

Bezsenność może objawiać się poprzez:

  • trudności z zasypianiem;
  • trudności z utrzymywaniem ciągłości snu;
  • przedwczesne wybudzanie się ze snu.

Objawy te występują nawet wtedy, gdy są zapewnione właściwe warunki, sprzyjające zasypianiu. Bezsenność może przyjmować charakter krótkotrwały oraz przewlekły. Jej krótkotrwałą postać rozpoznaje się wtedy, gdy problemy ze snem utrzymują się przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Natomiast bezsenność trwającą dłużej niż 3 miesiące określa się mianem przewlekłej.

czym jest bezsenność

Przyczyny bezsenności nie są jednoznaczne. Wpływ na jej powstawanie może wywierać wiele czynników.

Dlatego też wyróżnia się:

  • Bezsenność psychofizjologiczną – związaną z nadmierną koncentracją na problemie związanym z zasypianiem. Osoby z nią się zmagające zanim jeszcze położą się spać, już odczuwają napięcie emocjonalne związane z obawą o kolejną bezsenną noc. Co ciekawe, u podstawy niniejszego zaburzenia najczęściej rozpoznaje się nieprawidłowe zwyczaje związane z procesem zasypiania.
  • Bezsenność reaktywną – związaną z gwałtownym pojawianiem się problemów ze snem, występujących na skutek działania stresu. Objawy bezsenności reaktywnej zazwyczaj utrzymują się przez krótki czas (do zakończenia oddziaływania czynnika o charakterze stresowym).
  • Bezsenność idiopatyczną – której pierwsze objawy występują już w okresie wczesnego dzieciństwa i trwają w życiu dorosłym (aż do momentu podjęcia odpowiedniego postępowania terapeutycznego).

Warto również wiedzieć, że bezsenność może występować na skutek:

  • Przyjmowania określonych środków farmaceutycznych oraz substancji o działaniu psychoaktywnym;
  • Chorób o charakterze psychicznym (bezsenność może towarzyszyć np. depresji oraz zaburzeniom lękowym);
  • Zaburzeń neurodegeneracyjnych, np. w przebiegu choroby Alzheimera;
  • Niewłaściwej higieny snu. W tej sytuacji pacjent podejmuje działania, które odpowiadają za zaburzenie rytmu snu i czuwania. Na przykład, nie przestrzega on regularnego czasu zasypiania, zażywa zbyt duże ilość kofeiny (lub alkoholu) oraz/lub angażuje się w aktywności fizyczne/intelektualne na krótko przed planowanym snem.

Jakie są możliwe konsekwencje bezsenności?

Problemy ze snem oddziałują istotnie na obniżenie odczuwanej satysfakcji z życia. Ponadto, wpływają one zarówno na nasze zdrowie psychiczne, jak i fizyczne. Liczne badania naukowe dowodzą, iż zaburzenia snu (a zwłaszcza przedwczesne wybudzanie) sprzyjają rozwojowi depresji. Zjawisko to posiada charakter dwukierunkowy, albowiem zaburzenia nastroju także wpływają na zwiększenie ryzyka rozwoju bezsenności. Niepokojący jest fakt, że przewlekła bezsenność może powodować nasilenie myśli oraz podejmowanie prób samobójczych w przebiegu depresji. Na przestrzeni lat zaobserwowano także silny związek między bezsennością, a pojawianiem się zaburzeń lękowych w przyszłości.

Badania dotyczące bezsenności ujawniają jej wpływ na zaburzenie procesów poznawczych. Długotrwała deprywacja snu może sprzyjać problemom z pamięcią oraz koncentracją, a to z kolei wiąże się z podwyższonym ryzykiem uczestnictwa w wypadkach komunikacyjnych. Bezsenność wpływa także na somatyczny aspekt naszego zdrowia. Jej przewlekła postać istotnie oddziałuje na zwiększenie ryzyka rozwoju zaburzeń w obrębie układu krążenia. Niedobór snu wpływa przede wszystkim na podniesienie ciśnienia tętniczego. Ponadto, sprzyja rozwojowi cukrzycy i otyłości, a zatem wiąże się z ryzykiem przedwczesnego zgonu.

Bezsenność a menopauza

Jedną z najczęściej pojawiających się dolegliwości w okresie okołomenopauzalnym jest bezsenność. Objawy niniejszego zaburzenia szczególnie nasilają się u kobiet po 40 roku życia. W świetle badań naukowych szacuje się, iż problemy ze snem mogą dotyczyć od 40% do nawet 60% kobiet w wieku okołomenopauzalnym. Za główną przyczynę niniejszego stanu rzeczy uznaje się zmiany hormonalne, wiążące się ze zmniejszeniem wydzielania przez jajniki progesteronu oraz estrogenu. Warto wiedzieć, że to właśnie estrogen wpływa bezpośrednio na fazę REM podczas naszego snu (faza snu, w której występują szybkie ruchy gałek ocznych, odznaczająca się wysoką aktywnością mózgu), a progesteron oddziałuje na fazę NREM (sen wolnofalowy odznaczający się wolnymi ruchami gałek ocznych – jest to faza snu głębokiego).

bezsenność a menopauza

Na podstawie badań z 2015 roku, przeprowadzonych przez dr Radosława Słopnia (polskiego ginekologa i endokrynologa) oraz współpracowników, częstość występowania zaburzeń ciągłości snu w grupie badanych kobiet w wieku okołomenopauzalnym wynosiła od 57% do 70%. Wyniki niniejszych badań wykazały także, iż problem bezsenności częściej dotyczył młodszych kobiet w wieku okołomenopauzalnym. Co ciekawe, występowanie zaburzeń ciągłości snu w okresie przekwitania zależało nie tylko od wieku badanych kobiet oraz czasu, jaki upłynął od ostatniej miesiączki, ale także od wskaźnika ich masy ciała (BMI). Ponadto, zdaniem autorów badania, zaburzenia snu korelują ze stopniem nasilenia objawów zespołu klimakterycznego.

Zwalczanie problemu bezsenności w gabinecie psychologa

Skutecznym sposobem zwalczania problemów ze snem w okresie okołomenopauzalnym może okazać się zastosowanie właściwej, hormonalnej terapii zastępczej, która odpowiada także za zniesienie innych objawów zespołu klimakterycznego. Warto jednak wiedzieć, że najlepsze efekty jesteśmy w stanie osiągnąć wtedy, gdy skorzystamy z leczenia holistycznego, obejmującego opiekę wykwalifikowanego psychologa oraz/lub psychoterapeuty.

bezsenność terapia

Okazuje się, że skutecznym narzędziem w zwalczaniu problemu bezsenności jest między innymi:

  • Psychoterapia behawioralna – polegająca na wypracowaniu właściwej higieny snu, umiejętności kontrolowania bodźców utrudniających zasypianie oraz na przestrzeganiu restrykcji snu;
  • Relaksacja – dzięki której możliwe staje się wyeliminowanie nadmiernego pobudzenia. Jedną z popularnych technik relaksacji, stosowanych w terapii bezsenności, jest progresywna relaksacja mięśni;
  • Terapia poznawcza – której skuteczność opiera się o modyfikację dysfunkcjonalnych przekonań na temat snu. W czasie terapii poznawczej wykorzystuje się najczęściej elementy psychoedukacji oraz pracy nad uważnością;
  • Psychoterapia poznawczo-behawioralna – uznawana za jedną z najskuteczniejszych metod leczenia bezsenności, która łączy w sobie zarówno elementy poznawcze, jak i behawioralne. Efektywność działania psychoterapii poznawczo-behawioralnej znalazła potwierdzenie w licznych badaniach naukowych. Stanowi ona także powszechny element leczenia bezsenności związanej z okresem okołomenopauzalnym.

W tym miejscu warto jednak pamiętać, że kluczem do podjęcia efektywnych metod leczenia jest przede wszystkim rozpoznanie przyczyny bezsenności. Zanim podejmiemy się terapii pod okiem wykwalifikowanego psychologa, warto zasięgnąć opinii nie tylko w gabinecie ginekologa oraz/lub endokrynologa, ale także neurologa, którego zadaniem jest wykluczenie wszelkich możliwych przyczyn organicznych.

Podsumowanie

Okres okołomenopauzalny wiąże się z występowaniem licznych objawów, które istotnie wpływają na jakość życia kobiety. Jednym z problemów, które pacjentki często zgłaszają w gabinecie lekarskim jest bezsenność. Zaburzenia snu stanowią poważne zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i samopoczucia psychicznego kobiety w wieku okołomenopauzalnym. Dlatego też, tak ważne jest jak najszybsze podjęcie odpowiednich metod terapeutycznych. W tym celu, warto zasięgnąć opinii zarówno w gabinecie ginekologa oraz/lub endokrynologa, jak i doświadczonego psychologa.

Bibliografia

  1. Finogenow M. Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności i możliwości jej zastosowania u osób starszych. 2017. PSYCHOTERAPIA 3 (182);
  2. Kravitz HM, Janssen I, Santoro N, Bromberger JT, Schocken M, Everson-Rose SA. i wsp. Relationship of day-to-day reproductive hormone levels to sleep in midlife women. Arch. Intern. Med. 2005; 165: 2370–2376;
  3. Nowakowska I, Rasińska R, Głowacka M. Analiza związku objawów okołomenopauzalnych z funkcjonowaniem zawodowym i poczuciem satysfakcji z życia – subiektywne postrzeganie zależności przez kobiety w wieku 40+. Medycyna Pracy. 2015: 66 (3): 351–358;
  4. Siemiński M, Skorupa Ł, Wiśniewska-Skorupa K. Diagnostyka i terapia bezsenności w praktyce ogólnolekarskiej. Część I: Epidemiologia, patomechanizm i diagnostyka bezsenności. Varia Medica 2019. tom 3, nr 2, strony 109–115;
  5. Słopień R, Wichniak A, Pawlak M, Słopień A, Warenik-Szymankiewicz A, Sajdak S. Zaburzenia ciągłości snu u kobiet w okresie przekwitania. Psychiatr. Pol. 2015; 49(3): 615–623;
  6. Sowers MF, Zheng H, Kravitz HM, Matthews K, Bromberger JT, Gold EB. i wsp. Sex steroid hormone profiles are related to sleep measures from polysomnography and the Pittsburgh Sleep Quality Index. Sleep 2008; 31: 1339–1349;
  7. Wieder-Huszla S, Grześkowiak H, Jurczak A, Pilch D, Stanisławska M, Szkup-Jabłońska M, Augustyniuk K, Grochans E. Style radzenia sobie ze stresem kobiet w okresie okołomenopauzalnym z uwzględnieniem intensywności objawów wypadowych, Problemy Pielęgniarstwa. 2014; 22 (1): 82-90;
  8. Wojas A, Nowicka-Sauer K. Uwagi na temat klasyfikacji zaburzeń psychicznych i zaburzeń snu w Międzynarodowej Klasyfikacji Statystycznej Chorób i Problemów Zdrowotnych. Sen 2009; 9(1–2): 37–43;

Centrum Medyczne Meavita

Nasza lokalizacja

ul. Rusznikarska 14 lokal XX,
31-261 Kraków

Rejestracja pacjentów

pon – pt: 7:00 – 19:00, sb: 7:00 – 13:00
+48 881 20 20 20
+48 881 30 30 30
kontakt@meavita.pl

Fizjoterapia

mgr Ewelina Bijak
+48 881 03 03 07

mgr Dorota Steczko
+48 881 03 03 08

mgr Marta Węglińska
+48 881 03 03 09

mgr Konrad Węgliński
+48 881 91 91 60

fizjoterapia@meavita.pl

Poradnia dietetyczna

mgr Aneta Żebrowska
+48 881 91 91 75

dietetyka@meavita.pl

Infolinia testy prenatalne

+48 881 03 03 03

Poradnia psychologiczna

mgr Gabriela Czarnecka
+48 881 03 03 04

mgr Dorota Stachnik
+48 881 03 03 05

psychologia@meavita.pl

Inspektor Ochrony Danych

Łukasz Długosz
iod@meavita.pl

Nasze strony

Media społecznościowe

Współpraca

Treści publikowanie na stronie mają charakter informacyjny oraz edukacyjny, nie stanowią porady medycznej.
top