+48 881 20 20 20
+48 881 20 20 20

Kiedy w rodzeństwie pojawia się zazdrość – jak sobie z nią radzić

Rodzina to przestrzeń, w której dziecko nabywa swoje umiejętności i wiedzę o otaczającym go świecie i sobie samym. To właśnie środowisko rodzinne determinuje w dużym stopniu dalszy rozwój oraz jakość życia przyszłego dorosłego. Co ciekawe, pojawienie się kolejnego członka rodziny, choć z jednej strony stanowi spore wyzwanie dla wszystkich domowników, z drugiej strony stwarza ogromną szansę na rozwój i budowanie ważnych doświadczeń życiowych. Relacja między rodzeństwem już od najmłodszych lat pomaga uczyć współpracy oraz umiejętności nawiązywania relacji z rówieśnikami. Ta unikalna więź często znajduje swoje odzwierciedlenie w relacjach w życiu dorosłym. Niemniej jednak, co jeśli między dziećmi pojawia się zazdrość i rywalizacja, która stanowi przyczynę licznych napięć w środowisku rodzinnym? Jakie są możliwe przyczyny zazdrości między rodzeństwem? I jak sobie z nią radzić? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.

Czym jest zazdrość w ujęciu psychologicznym?

Zazdrość jest zjawiskiem, którego doświadczamy na różnych etapach naszego życia. Jest ona traktowana jako złożona emocja, która zawiera w sobie gniew, strach oraz złość. W psychologii, zazdrość rozpatrywana jest jako zjawisko łączące w sobie zarówno aspekt poznawczy (związany z naszym myśleniem), emocjonalny, jak i behawioralny (związany z naszym zachowaniem). Zgodnie z założeniami psychologii ewolucyjnej, zazdrość opisywana jest jako reakcja na zagrożenie wierności partnera i właśnie relacji między dwojgiem dorosłych ludzi najczęściej ona dotyczy. Niemniej jednak, zazdrość dostrzegana jest już nawet u 6-miesięcznych dzieci. Obserwacje wskazują, iż w sytuacji, w której rodzic kieruje swoją uwagą z dziecka na realistyczne zabawki społeczne (np. lalki) u niemowlęcia może pojawiać się reakcja gniewu. Emocje te nie są obserwowane w sytuacji, gdy rodzic kieruje swoją uwagę w stronę zabawek niespołecznych (np. klocków lub puzzli). Ponadto, u 8-miesięcznych dzieci obserwuje się usilne próby zwrócenia na siebie uwagi rodzica wtedy, gdy wykazuje ono zainteresowanie lub interakcję z innymi dziećmi.

Jednakże, aby dziecko było w stanie zrozumieć zazdrość musi ono najpierw odkryć jej dwie najważniejsze cechy. Po pierwsze, zazdrość jest uczuciem negatywnym. Po drugie, aby wystąpiła, konieczna jest obecność drugiej osoby. U dzieci zazdrość najczęściej pojawia się pod postacią rywalizacji między rodzeństwem, w odpowiedzi na zróżnicowany dostęp do uwagi rodzicielskiej. Ponadto, ta negatywna emocja pojawia się u nich wtedy, gdy doświadczają braku uwagi nie tylko ze strony rodzica, ale także swoich rówieśników, co często obserwowane jest w środowisku przedszkolnym.

Relacje między rodzeństwem i ich znaczenie dla dalszego rozwoju dziecka

Więź między rodzeństwem, bez względu na jej charakter, jest zjawiskiem unikalnym. W większości przypadków stanowi ona bowiem najdłużej trwający związek w życiu człowieka. Chociaż rodzice pojawiają się na podobnym etapie naszego życia, zazwyczaj wcześniej zmuszeni jesteśmy się z nimi pożegnać. Natomiast, partnerzy życiowi pojawiają się najczęściej dopiero w okresie dorosłości.

relacja między rodzeństwem

Jeśli występują małe różnice wieku, we wczesnym dzieciństwie rodzeństwo spędza ze sobą znaczną część czasu, nie tylko podczas wspólnych posiłków, czy czynności higienicznych, ale także podczas zabawy i nauki. Interakcje, które między nimi zachodzą mają ogromny wpływ na kształtowanie się osobowości. Dodatkowo, podczas wspólnych zabaw dzieci poznają nowe emocje, zarówno te przyjemne, jak i negatywne. To stanowi podstawę do ich dalszego rozwoju emocjonalnego oraz kształtowania się ich predyspozycji do współpracy oraz rozwiązywania konfliktów na dalszych etapach życia. Badania psychologiczne dowodzą, iż sposób przeżywania relacji z rodzeństwem wywiera wpływ na kształtowanie się wzorców postępowania w życiu dorosłym.

Znaczenie relacji między rodzicem a dzieckiem

Więź, która wytwarza się pomiędzy rodzicem, a dzieckiem w pierwszych latach życia, posiada ogromne znaczenie dla jego dalszego rozwoju. Stanowi ona swego rodzaju wzorzec oraz postawę do rozwijania niezbędnych kompetencji społecznych. Ponadto, relacja z rodzicem w istotnym stopniu oddziałuje na to, jak wyglądać będą relację między rodzeństwem. W związku z tym, niezwykle ważne jest, aby rodzice każdego dnia pielęgnowali indywidualną więź ze swoim dzieckiem. Zapewnienie mu uważności, bliskości, zrozumienia i szacunku, pozwala nie tylko na zrównoważony rozwój, ale także uczy malucha, aby sam traktował tak swoich bliskich. W sytuacji, w której rodzice dbają o więź z każdym ze swoich dzieci, dochodzi do rozwoju umiejętności nawiązywania wartościowych relacji w przyszłości, które mogą znaleźć odzwierciedlenie także w relacjach między rodzeństwem. Dlatego też, należy pamiętać, że to właśnie dobra relacja rodziców z dzieckiem stanowi podstawę dla rozwoju dobrej relacji między rodzeństwem.

Zazdrość w rodzeństwie – jakie mogą być jej przyczyny?

Zazdrość jest zjawiskiem naturalnym, które często pojawia się w relacji między rodzeństwem. U podstaw niniejszej emocji leży niechęć do dzielenia się miłością oraz uwagą rodziców. Niemniej jednak, zazdrość u dzieci może pojawiać się także pod wpływem niechęci do dzielenia się zabawkami, czy słodkościami. Bardzo ważne jest, aby mimo faktu, iż między rodzeństwem pojawia się zazdrość, dzieci były świadome tego, że powinny się odnosić do siebie z szacunkiem i darzyć siebie miłością. W celu rozpoznania nieprawidłowości, jakie mają miejsce w relacji między rodzeństwem, niezbędne jest przede wszystkim zdiagnozowanie przyczyn zazdrości, a następnie podjęcie próby jej uzasadnienia i zrozumienia. W końcu każde dziecko (także to, u którego pojawia się nadmierna zazdrość) zasługuje na otrzymanie wsparcia i zrozumienia ze strony swoich rodziców. W tym miejscu należy pamiętać, że w relacji między rodzeństwem zawsze pojawiają się intensywne uczucia o różnym zabarwieniu. Nie zawsze jest to zazdrość, ale także radość, satysfakcja, a niekiedy rywalizacja. I chociaż to właśnie miłość rodzicielska stanowi najczęściej przyczynę zazdrości, warto wiedzieć, że niniejsze uczucie może wywołane być także poprzez przedmioty materialne (w tym zabawki oraz ubrania), uwagę, jaką rodzice poświęcają jednemu z dzieci (na przykład na skutek jego choroby lub trudności szkolnych), czas, jaki poświęcany jest jednemu z dzieci przez innych członków rodziny (na przykład dziadków, wujków oraz cioć). Co ciekawe, pierwsze przejawy zazdrości o rodzeństwo możemy zaobserwować już podczas ciąży matki. Dlatego też, to właśnie na tym etapie należy wprowadzić odpowiednie działania, które będą miały na celu zapewnienie fundamentów dla budowy dobrej relacji między rodzeństwem.

przyczyny zazdrości między rodzeństwem

Jak radzić sobie z zazdrością między rodzeństwem?

W celu zapewnienia poprawnych relacji między rodzeństwem, niezwykle ważne jest zrozumienie indywidualnych potrzeb oraz uczuć każdego dziecka. Ponadto, w celu zminimalizowania zjawiska zazdrości, warto wprowadzić do codzienności poniższe działania.

  • Po pierwsze: staraj się organizować wspólne zabawy z dziećmi oraz czas dla każdego z nich z osobna. Nie muszą to być wielogodzinne rozmowy. Wystarczy nawet 15-30 minut tylko dla waszej dwójki. Pamiętaj przy tym, aby w miarę możliwości czas ten podzielony był równo między rodzeństwo.
  • Po drugie: nie bój się konfliktów. Zarówno zazdrość, jak i niewielkie napięcia między rodzeństwem są zupełnie naturalnym zjawiskiem. Ponadto, stwarzają one warunki do nabywania nowych umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami. Nie musisz być mediatorem wszystkich sporów. Czasem warto stanąć z boku i obserwować, jak dzieci rozwiązują powstałe między nimi konflikty. Pamiętaj także, że opowiadanie się po jednej ze stron zazwyczaj nie przynosi oczekiwanych rezultatów, a co więcej może wywołać u jednego z dzieci uczucie porażki, a nawet odrzucenia ze strony rodzica.
  • Po trzecie: nie faworyzuj jednego z dzieci. Ustalaj wobec nich podobne oczekiwanie i obowiązujące zasady (dostosowując je przy tym do ich wieku). To bardzo ważne, aby powstrzymać własne emocje i reakcje, albowiem to właśnie one mogą przyczyniać się do rozwoju konkurencji między rodzeństwem.
  • Po czwarte: zwracaj uwagę na uczucia swoich dzieci i rozmawiaj z nimi o nich. Naucz ich rozpoznawać swoje emocje i pokaż im możliwe sposoby rozładowywania negatywnych uczuć.
  • Po piąte: w celu rozwiązywania niektórych konfliktów między rodzeństwem, możesz skorzystać z bajek terapeutycznych. Często na przykładzie fikcyjnych bohaterów oraz morału wynikającego z przedstawionej w bajce historii, dziecko jest w stanie się wiele nauczyć.

Kiedy warto skorzystać z pomocy specjalisty?

W niektórych sytuacjach zazdrość i rywalizacja między rodzeństwem staje się na tyle intensywna, że jest przyczyną agresywnych zachowań. W tym przypadku niezwykle ważne jest zasięgnięcie opinii w gabinecie specjalisty. Doświadczony psycholog dziecięcy jest w stanie przeprowadzić rzetelną diagnozę problemu, który odpowiada za wywołanie tak silnych, negatywnych emocji między dwojgiem rodzeństwa. Dzięki temu możliwe staje się zaplanowanie i wprowadzenie do codzienności efektywnych działań, sprzyjających rozładowywaniu napięcia między poszczególnymi członkami rodziny.

Ponadto, z pomocy specjalisty warto skorzystać wtedy, gdy jedno z naszych dzieci zmaga się z problemami ze zdrowiem, które powodują, iż pozostali członkowie rodziny odczuwają deficyt uwagi ze strony rodziców. W niniejszym przypadku psycholog jest w stanie pomóc zrozumieć dziecku wyjątkową sytuację, która spowodowana jest większymi wymaganiami (choćby w zakresie pielęgnacji, podawania leków, czy rehabilitacji) wywołanymi chorobą.

Podsumowanie

Zazdrość to naturalne zjawisko, którego w swoim życiu doświadczył każdy z nas. Dlatego też, tak ważne jest, aby dzieci zdawały sobie sprawę z tego, że odczuwanie złości, smutku, czy zazdrości względem swojego rodzeństwa nie jest niczym złym. Dzieci nie muszą przez cały czas być szczęśliwe i zgodnie się ze sobą bawić. W związku z tym, ważne jest, aby zapewnić im także przestrzeń do wyrażania negatywnych emocji, o ile nie przyjmują one znamion agresji. W przeciwnym przypadku, warto skorzystać z pomocy specjalisty, który podpowie nam, jak efektywnie radzić sobie z napięciami oraz rywalizacją stanowiącą wynik zazdrości między rodzeństwem.

Bibliografia

  1. Baum H. „Mamo, on mnie ciągle denerwuje. O zazdrości i kłótniach między rodzeństwem”. Jedność, Kielce 2005;
  2. Bauminger N., Chomsky-Smolkin L., Orbach-Caspi E., Zachor D., Levy-Shiff R. Jealousy and emotional responsiveness in young children with ASD, Cognition and Emotion, 22(4), 2008;
  3. Barelds D.P.H., Barelds-Dijkstra P. Relations between different types of jealousy and self and partner perceptions of relationship quality, Clinical Psychology and Psychotherapy, 14, 2007;
  4. Faber A, Mazlish E. Rodzeństwo bez rywalizacji. Jak pomóc własnym dzieciom żyć w zgodzie, żeby samemu żyć z godnością. Media Rodzina, Poznań 2000;
  5. Faber A, Mazlish E. Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły, Poznań 1992;
  6. Konieczna E.: Baśń w literaturze i filmie: rola baśni filmowej w edukacji filmowej dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2005;
  7. Lasota A, Abramciów R. Psychologiczna analiza konstruktu zazdrości. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, Tom 18, numer 3(71), 2015;
  8. Parker J.G., Low C.M., Walker A.R., Gamm B.K. Friendship jealousy in young adolescents: Individual differences and links to sex, self-esteem, aggression, and social adjustment, Developmental Psychology, 41(1).2005;
  9. Russell J.A., Paris F.A. Do children acquire concepts for complex emotions abruptly?, International Journal of Behavioral Development, 17, 1994.

Centrum Medyczne Meavita

Nasza lokalizacja

ul. Rusznikarska 14 lokal XX,
31-261 Kraków

Rejestracja pacjentów

pon – pt: 7:00 – 19:00, sb: 7:00 – 13:00
+48 881 20 20 20
+48 881 30 30 30
kontakt@meavita.pl

Fizjoterapia

mgr Ewelina Bijak
+48 881 03 03 07

mgr Dorota Steczko
+48 881 03 03 08

mgr Marta Węglińska
+48 881 03 03 09

mgr Konrad Węgliński
+48 881 91 91 60

fizjoterapia@meavita.pl

Poradnia dietetyczna

mgr Aneta Żebrowska
+48 881 91 91 75

dietetyka@meavita.pl

Infolinia testy prenatalne

+48 881 03 03 03

Poradnia psychologiczna

mgr Gabriela Czarnecka
+48 881 03 03 04

mgr Dorota Stachnik
+48 881 03 03 05

psychologia@meavita.pl

Inspektor Ochrony Danych

Łukasz Długosz
iod@meavita.pl

Nasze strony

Media społecznościowe

Współpraca

Treści publikowanie na stronie mają charakter informacyjny oraz edukacyjny, nie stanowią porady medycznej.
top