Czterdziesty tydzień ciąży

Twoje ciało w 40 tygodniu ciąży

To niesamowite – nadszedł 40 tydzień ciąży, a więc jesteś na finiszu. Jeśli zastanawiasz się kiedy zacznie się poród, nie martw się. Nie każda ciąża trwa dokładnie 40 tygodni. Statystyki pokazują, że ok. 5% kobiet rodzi dokładnie w wyznaczonym terminie porodu. Teoretycznie Dziecko powinno przyjść na świat gdy upłynie 280 dni, czyli właśnie 40 tygodni. W rzeczywistości Dzieci rodzą się jedne trochę wcześniej, inne trochę później.

Poród o czasie to narodziny Dziecka pomiędzy 38 a 42 tygodniem ciąży.

A więc jedne kobiety cieszą się na widok swojej Pociechy już np. na tydzień przed planowanym terminem porodu, a inne muszą poczekać tydzień dłużej. Jeżeli zdarzy się tak, że nie urodzisz w tym tygodniu, to nie panikuj, nawet jeżeli ciąży wydłuży się kilka lub kilkanaście dni to wciąż jest norma. W takiej sytuacji (po 40 tygodniu ciąży) na wszelki wypadek będziesz pod stałą kontrolą lekarską. Lekarz sprawdzi czy wszystko jest w porządku, będzie kontrolował jaki jest stan mamy i Dziecka, a w razie potrzeby podejmie odpowiednie działania. Jeśli martwisz się, że przegapisz pierwsze objawy porodu – wróć do opisu 38 tygodnia ciąży, gdzie pisaliśmy o kolejnych fazach porodu oraz o tym kiedy jechać do szpitala. (TRZYDZIESTY ÓSMY TYDZIEŃ CIĄŻY)

Połóg – ważny czas w życiu każdej mamy

Po porodzie czeka Cię połóg, czyli czas kiedy Twój organizm będzie się regenerował po ciąży. Przyjęto, że połóg trwa 6 tygodni. Jest to czas, w którym większość układów w Twoim ciele powraca do stanu sprzed okresu ciąży. Najważniejsze, abyś dała sobie czas na powrót do formy, nie oczekiwała ekspresowych zmian i nie próbowała niczego przyspieszać na siłę. Połóg to nie tylko czas gojenia się krocza, czy blizny po cięciu cesarskim. W tym czasie zachodzą również duże zmiany w Twoich układzie krążenia i składzie krwi, pochwa i macica regenerują się i następuje ich powrót do stanu sprzed ciąży, zachodzą zmiany hormonalne. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o tym jakie zmiany zachodzą w Twoim organizmie w czasie połogu – zajrzyj do artykułu – POŁÓG.

Ponadto zaczynasz funkcjonować w nowej roli – roli mamy, a zatem w nowym układzie życiowym z dodatkową malutką osobą u boku – Twoim Dzieckiem, które wymaga opieki. To oznacza poukładanie sobie wielu obszarów życia na nowo i tego też musisz się nauczyć. Oznacza to również, że Twoje emocje po porodzie mogą również podlegać zmianom i oscylować w bardzo szerokiej skali od chociażby smutku czy frustracji do dużej radości, co czasem jest trudne do zrozumienia i zaakceptowania. Przeczytaj więcej o tym jak i dlaczego może zmieniać się stan psychiczny kobiet w okresie okołoporodowym w artykule SYNDROM BABY BLUES.

Pamiętaj również, że w okresie połogu możesz otrzymać wsparcie od swojej położnej. Pierwsza wizyta patronażowa powinna mieć miejsce w ciągu 48 godzin od momentu opuszczenia szpitala przez Ciebie i Dziecko, a w ramach NFZ przysługuje Ci 6 takich wizyt patronażowych, kiedy to położna POZ może dać Ci wsparcie, poradę i fachową pomoc. Przeczytasz o tym w opisie DWUDZIESTEGO PIERWSZEGO TYGODNIA CIĄŻY.

Twoje dziecko w 40 tygodniu ciąży

Twój Maluch jest już gotowy do przyjścia na świat. W 40 tygodniu ciąży waży średnio 3619 g, a jego ciało ma ok. 51,2 cm długości. Swoimi rozmiarami przypomina dużą dynię.

Najczęściej ułożony jest główką w dół, w pozycji embrionalnej. Zupełnie jak noworodek, coraz częściej  zapada sobie w dłuższe drzemki. Maluch ma mało miejsca, więc się mniej rusza, chociaż oczywiście ciągle jest aktywny i w dalszym ciągu powinno to być min. 10 ruchów w ciągu 12 godzin.  

Tygodnik ciąży – to już 40 tydzień ciąży

• Twoja ciąża dobiega końca, ale to nie znaczy, że kończy się też czas suplementacji niezbędnych składników wspierających zdrowie Twoje i Twojego Dziecka. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP, 2018) również przez cały okres karmienia piersią powinnaś suplementować kwas foliowy, witaminę D3, kwasy omega 3 oraz jod.
•  Jeżeli jeszcze nie urodziłaś, to w tym okresie (40. – 42. tydzień ciąży) będziesz pod stałą opieką swojego lekarza, który dostosuje częstotliwość wizyt, ewentualnie rozmów telefonicznych odpowiednio do sytuacji.
• Zapewne już się niecierpliwisz, kiedy w końcu ujrzysz swojego Malucha. Bądź cierpliwa, ten moment zaraz nadejdzie. Bądź uważna na aktywność ruchową swojego Dziecka i pamiętaj, aby codziennie liczyć jego ilość ruchów Dziecka. (DWUDZIESTY ÓSMY TYDZIEŃ CIĄŻY)
• Aby się trochę zrelaksować możesz  praktykować ćwiczenia rozciągające i oddechowe. One pomogą Ci nie tylko teraz, ale również w czasie porodu i połogu. Podobnie jak masaż krocza, który dla kobiet rodzących siłami natury jest bardzo dobrym sposobem na wsparcie i uelastycznienie mięśni przed porodem. Przeczytasz o tym w artykule MASAŻ KROCZA.

Wybrane biometryczne wymiary płodu w 40 tygodniu ciąży

*3% **97%

Aby określić wartości referencyjne dla poszczególnych wymiarów płodu, przy określaniu prawidłowości rozwoju, podaje się zazwyczaj tzw. średnią (mediana) – w powyższej tabeli jest to  kolumna środkowa (nazwana średnia, inaczej 50%). Warto pamiętać, że nie należy każdego z podanych wymiarów traktować oddzielnie i jako pojedynczy wyznacznik zdrowia dziecka. Są to wartości referencyjne, podane jako średnie statystyczne, a przecież każde dziecko rozwija się we własnym tempie i nie jest średnią statystyczną. Dlatego też wartości referencyjne uwzględniają różnorodność i różne tempo rozwoju podając oprócz wartości średnich tzw. wartości skrajne.

Są one wskazane w dwóch kolumnach – 5 i 95%, inaczej 5 i 95 centyli. Piąty centyl pokazuje nam taką wartość, poniżej której znajduje się tylko 5% dzieci – czyli np. obwód główki poniżej 16,70 cm dotyczy jedynie 5% płodów w 20. tygodniu ciąży. Z kolei dziewięćdziesiąty piąty centyl to wartość, powyżej której znajduje się również 5% największych dzieci – czyli np. obwód główki powyżej 19,40 cm dotyczy 5% płodów w 20. tygodniu ciąży. Są to tzw. siatki centylowe, które odwzorowują rozkład danej cechy (w tym przypadku poszczególnych pomiarów biometrycznych płodu) w populacji. Ponieważ dzieci rosną, to trudno byłoby zastosować u nich sztywne normy, tak jak w przypadku dorosłych. Dlatego też do oceny rozwoju dziecka – zarówno w życiu pre-, jaki postnatalnym stosujemy siatki centylowe. Tutaj wartości graniczne, czyli tzw. normy wyznaczają centyle. Najczęściej jako wartości graniczne uznaje się centyle 3-97, 5-95 lub 10-90, co oznacza, że pomiary mieszczące się w podanych kanałach centylowych uznawane są za prawidłowe. Jeżeli określone wymiary zbliżone są do wartości granicznych, to taka sytuacja wymaga ostrożnej oceny i bacznej obserwacji, co zapewne uczyni lekarz  prowadzący.

Źródła

• Merz E., Wellek S.“Normal Fetal Development Profiles A Model to obtain Standard Development Graphs for the Head and Abdominal Parameters and the Long Limb Bones” Ultraschall in der Medizin 17 (1996) 153-162 (AC)
• Hadlock F.P., Harrist R.B., Martinez-Poyer J. „In Utero Analysis of Fetal Growth: A Sonographic Weight Standard“ Radiology.1991, 181: 129-133

40 tydzień ciąży – Zapytaj psychologa

Prawdopodobnie już niewiele dni dzieli Cię od długo wyczekiwanego porodu. Już za kilka chwil staniesz się matką. Macierzyństwo to bez wątpienia niezwykłe doświadczenie, które każda z nas przeżywa w specyficzny dla siebie sposób. Dla wielu kobiet wejście w rolę rodzica jest radosnym przeżyciem i niesie ze sobą wiele pozytywnych emocji. Niemniej jednak, coraz częściej mamy do czynienia z przypadkami, w których młode mamy, w związku z pełnieniem nieznanej im dotąd roli, doznają nie tylko rozczarowania, ale przede wszystkim głębokiego smutku. Wszystko to wpływa na wywołanie licznych trudności w procesie adaptacyjnym do pełnienia nowej roli. Narodziny dziecka to bowiem wydarzenie, które bezsprzecznie wiąże się z nadejściem trwałych zmian, które wpływają nie tylko na modyfikację naszego funkcjonowania społecznego oraz na sytuację materialną, ale także na zmianę naszej psychiki. W związku z tym, wiele kobiet zmaga się z problemem depresji poporodowej. Poniżej udzieliliśmy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące niniejszego zaburzenia.

Czym jest depresja poporodowa?

Z każdym rokiem wzrasta nasza świadomość na temat depresji poporodowej oraz jej znaczenia dla dalszego funkcjonowania zarówno matki, jak i dziecka. Mimo to, temat samopoczucia psychicznego młodej mamy nadal rzadko jest poruszany podczas wizyt kontrolnych w niektórych gabinetach ginekologicznych. Również położne, podczas przeprowadzania wizyt pilotażowych, najczęściej koncentrują się na stanie fizycznym matki oraz nowonarodzonego dziecka. Tymczasem, warto zwrócić uwagę na fakt, iż zjawisko depresji poporodowej obserwowane jest na całym świecie i z każdym rokiem zdaje się zbierać coraz większe żniwa.

Tak jak wspomnieliśmy wcześniej, depresja poporodowa związana jest nie tylko z przedłużającym się obniżeniem nastroju matki. Niniejsze zaburzenie może oddziaływać także na rozwój noworodka. To co odróżnia depresję poporodową od innych zaburzeń afektywnych, to fakt, iż dominują w niej myśli oraz emocje dotyczące bezpośrednio nowonarodzonego dziecka oraz macierzyństwa. W przebiegu zaburzenia kobieta może wykazywać brak chęci opieki nad własnym dzieckiem, przejawiać w stosunku do niego złość, a następnie związane z tym uporczywe poczucie winy, które jeszcze bardziej nasila obniżenie nastroju. Depresja poporodowa może przyjmować zróżnicowane oblicza. Niejednokrotnie zdarza się, iż pacjentki w jej przebiegu doświadczają silnego lęku przed pozostaniem z dzieckiem w domu sam na sam. Ponadto, może towarzyszyć im nieuzasadniony lęk o zdrowie malucha, który nie ulega zredukowaniu mimo zapewnień lekarzy.

Jakie są najczęstsze objawy depresji poporodowej?

Depresja poporodowa stanowi jedną z wyodrębnionych form zaburzeń nastroju. Przyglądając się niniejszemu zaburzeniu, na początku może zdawać nam się, że jej objawy niczym nie różnią się od tych, które mają miejsce w przebiegu dużej depresji. Niemniej jednak, w tym miejscu należy zwrócić szczególną uwagę na czas oraz okoliczności wystąpienia symptomów choroby. Depresja poporodowa zawsze ściśle związana jest z samą sytuacją porodu oraz okresem następującym po nim. I chociaż objawy zdają się mieć ten sam charakter, przyjmują one odrębną specyfikę. W przebiegu depresji poporodowej (typowa dla przebiegu depresji dużej) utrata zainteresowań będzie bezpośrednio związana z opieką nad dzieckiem oraz wypełnianiem roli rodzicielskiej. Warto również zwrócić uwagę na charakterystyczne poczucie winy, które w przebiegu depresji poporodowej będzie dotyczyło przede wszystkim funkcjonowania kobiety w roli matki.

Wśród najpowszechniejszych objawów depresji poporodowej możemy wyróżnić:

• utrzymujące się przez dłuższy czas wyraźne obniżenie nastroju, które nie jest bezpośrednio związane ze zmęczeniem fizycznym, charakterystycznym dla przebiegu połogu;
• przygnębienie, które możemy zaobserwować przez większość dnia;
• spadek odczuwania przyjemności z podejmowania większości (a nawet wszystkich) aktywności, a także wyraźny spadek zainteresowania (dotyczący zwłaszcza sfery rodzicielskiej);
• wyraźna zmiana apetytu – spadek lub jego znaczny wzrost;
• odczuwanie nadmiernej senności w ciągu dnia oraz/lub doświadczanie bezsenności;
• odczuwanie trudności w zasypianiu po nocnym karmieniu dziecka;
• nieuzasadnione zamartwianie się kwestią zdrowia noworodka, a także przesadne zamartwianie się opieką nad maluchem oraz przebiegiem karmienia;
• nieustępujące poczucie bezwartościowości. Ocenianie siebie, jako złej matki i towarzyszące temu poczucie winy. Kształtowanie nierealistycznych oczekiwań wobec siebie;
• przewlekłe uczucie zmęczenia oraz wyraźnego spadku energii;
• problemy z koncentracją oraz wyraźne problemy w podejmowaniu decyzji;

Ponadto, w skrajnych przypadkach kobiecie towarzyszyć mogą nawracające myśli o śmierci, a nawet plany samobójcze. Warto także wiedzieć, iż w przebiegu depresji poporodowej smutek i przygnębienie nasilają się zazwyczaj pod koniec dnia, podczas gdy w przebiegu depresji dużej ma to zazwyczaj miejsce o poranku.

Czy depresja poporodowa jest powszechnym zjawiskiem?

Choć wielu kobietom trudno jest się przyznać do odczuwania obniżonego nastroju w okresie poporodowym, warto wiedzieć, że zaburzenia nastroju w tym szczególnym czasie są powszechnym zjawiskiem wśród matek. Niniejsze zaburzenia mogą przyjmować różne oblicza. Od ich łagodnych postaci, które utrzymują się przez zaledwie kilka dni lub tygodni, poprzez depresję o umiarkowanych objawach, a na przypadkach głębokich epizodów depresyjnych (wymagających niejednokrotnie hospitalizacji) kończąc. Szacuje się, iż wspomniany wcześniej baby blues może dotyczyć od 50% do nawet 80% kobiet, którym przyszło mierzyć się z rolą matki. Natomiast, współczesne badania psychologiczne zwracają uwagę, iż z objawami depresji poporodowej może zmagać się od 13% do 20% kobiet.

Rozbieżność statystyczna wynika przede wszystkim z faktu, iż wiele młodych mam (zwłaszcza tych, które przez długi czas starały się o poczęcie dziecka) nie chce oraz/lub wstydzi się przyznać, że okres okołoporodowy stanowi dla nich ogromne wyzwanie psychiczne. W tym miejscu należy jednak zapamiętać, że im szybciej zgłosimy się o pomoc do specjalisty, tym szybciej i efektywniej uda nam się zwalczyć objawy choroby.

Kiedy się pojawia i jak długo trwa depresja poporodowa?

Czas wystąpienia oraz okres trwania objawów depresji poporodowej wzbudza wiele kontrowersji w środowisku psychiatrów i psychologów. Niemniej jednak, w tym miejscu warto zwrócić uwagę na kryteria diagnostyczne DSM-5 (Klasyfikacja Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego) oraz ICD-10 (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych sporządzona przez Światową Organizację Zdrowia). Zgodnie z nimi, depresję poporodową możemy rozpoznać wtedy, gdy jej objawy pojawią się w ciągu 4 lub 6 tygodni po urodzeniu dziecka. Wielu psychologów zajmujących się niniejszym zagadnieniem twierdzi jednak, że symptomy niniejszego zaburzenia mogą pojawić się w ciągu 12 miesięcy od porodu.

Kolejną sporną kwestią jest czas utrzymywania się objawów. Zgodnie z najnowszymi ustaleniami, depresja poporodowa może trwać od 3 tygodni do nawet 1 roku.

Jakie są możliwe przyczyny depresji poporodowej?

Analizując informacje pochodzące ze współczesnej literatury naukowej, trudno jest wyodrębnić ujednolicone przyczyny depresji poporodowej. Dlatego też, przyjmuje się, iż niniejsze zaburzenie jest uwarunkowane wieloczynnikowo.

Wśród społecznych, biologicznych oraz psychologicznych czynników ryzyka rozwoju depresji poporodowej wyróżnia się:

• Niski status społeczno-ekonomiczny;
• Niedostateczne wsparcie społeczne;
• Niską jakość relacji z partnerem, brak wsparcia z jego strony;
• Samotne macie